|
Nhằm tổng kết, đánh giá và chia sẻ kinh nghiệm, khắc phục những hạn chế và thách thức trong việc nhân rộng mô hình cánh đồng mẫu lớn, ngày 13/7 tại An Giang, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia phối hợp với Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh An Giang tổ chức Diễn đàn Khuyến nông @ nông nghiệp chuyên đề “Liên kết sản xuất lúa theo cánh đồng mẫu lớn”.
Đồng bằng sông Cửu Long là một vùng có tiềm năng và lợi thế nhất cả nước về sản xuất lúa gạo. Những năm gần đây, nhiều chương trình chuyển giao, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất lúa được triển khai và phát huy hiệu quả tích cực trong việc tăng năng suất lúa, chất lượng gạo, hạ giá thành góp phần tăng thu nhập cho nông dân cũng như bảo vệ môi trường như chương trình “IPM”, chương trình “3 giảm 3 tăng”, chương trình “1 phải 5 giảm”, chương trình “Cơ giới hóa trong sản xuất, thu hoạch và bảo quản lúa gạo”, các chương trình sản xuất lúa theo tiêu chuẩn VietGAP. Đặc biệt mô hình “liên kết 4 nhà” để xây dựng cánh đồng mẫu được bắt đầu tại tỉnh An Giang từ năm 2007 với diện tích 200ha, mô hình này đã từng bước mở rộng ra các tỉnh ĐBSCL. “Mô hình cánh đồng mẫu lớn” được Bộ NN&PTNT chính thức phát động tại 2 vùng lúa trọng điểm là ĐBSH và ĐBSCL vào tháng 3 năm 2011, và được các địa phương, doanh nghiệp, nông dân hưởng ứng. Theo số liệu của Cục Trồng trọt, Vụ Hè thu 2011, đã có 6.400 hộ của 8/13 tỉnh tham gia xây dựng cánh đồng mẫu lớn với diện tích 7.800 ha. Đến vụ Đông Xuân 2011-2012, đã có 12/13 tỉnh vùng ĐBSCL và Tây Ninh tham gia với tổng diện tích gần 19.700ha, ở miền Bắc, có 3 tỉnh đi đầu là Thanh Hóa, Thái Bình, Nam Định, với tổng diện tích trên 1.000 ha.
Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Bùi Bá Bổng đã nhận xét “Muốn thành công, phát triển nông nghiệp bền vững, đem lại hiệu quả cao chúng ta phải nhanh chóng loại bỏ tư tưởng làm ăn manh mún, không theo quy hoạch, dự báo... Việc tích tụ ruộng đất theo hướng linh hoạt, phát triển diện tích cánh đồng mẫu lớn đang giải quyết phần nào bài toán trên trong việc áp dụng cơ giới hóa trong sản xuất nông nghiệp, hình thành vùng hàng hóa xuất khẩu lớn, đảm bảo chất lượng và sự cạnh tranh trên trường quốc tế”.
Nhằm tổng kết, đánh giá và chia sẻ kinh nghiệm, khắc phục những hạn chế và thách thức trong việc nhân rộng mô hình cánh đồng mẫu lớn, ngày 13/7 tại An Giang, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia phối hợp với Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh An Giang tổ chức Diễn đàn Khuyến nông @ nông nghiệp chuyên đề “Liên kết sản xuất lúa theo cánh đồng mẫu lớn”. Diễn đàn đã thu hút gần 600 đại biểu đại diện cho các cơ quan quản lý, các nhà khoa học, đại diện của 31 doanh nghiệp, gần 300 nông dân của 18 tỉnh, thành phố, cùng 36 phóng viên báo, đài trung ương và địa phương tham dự và đưa tin cho diễn đàn.
Tại diễn đàn, đại diện cho “4 nhà” đã trao đổi, chia sẻ thông tin, kinh nghiệm nhằm phát triển cánh đồng mẫu lớn một cách bền vững. Đã có 23 câu hỏi của bà con nông dân và doanh nghiệp được đưa ra xung quanh các vấn đề về chính sách hỗ trợ của nhà nước, chính sách của doanh nghiệp tham gia trong chuỗi liên kết, vai trò của người nông dân sản xuất, phương thức thu mua và giá thu mua lúa, vận chuyển… Các câu hỏi đã được đoàn chủ tọa và ban cố vấn trả lời thỏa đáng.
Toàn cảnh diễn đàn
Việc phát triển cánh đồng mẫu lớn cần có sự liên kết chặt chẽ hơn nữa với các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp thu mua lúa có vai trò quan trọng trong việc thực hiện thành công mô hình. Thực tế, hiện việc triển khai mô hình ở các địa phương đều cần có sự tổ chức thu mua của các doanh nghiệp kinh doanh lúa, gạo. Nếu các doanh nghiệp thu mua vì lý do nào đó không tham gia, công tác triển khai mô hình ngay lập tức sẽ gặp nhiều khó khăn. Ngoài ra, sự thỏa thuận giữa các bên cần rõ ràng về cơ cấu giống và những tiêu chí thu mua, trong đó nên dựa vào chất lượng lúa cũng như sự minh bạch về các tiêu chí như độ ẩm, tạp chất.
Bài học thành công của An Giang là sự tham gia nhiệt tình của doanh nghiệp, cụ thể là Công ty CP Bảo vệ thực vật An Giang. Trong vụ Hè Thu 2011, công ty đã thực hiện xây dựng mô hình liên kết tiêu thụ sản phẩm ở xã Vĩnh Bình, huyện Châu Thành với quy mô 1.600ha. Trong đó, công ty thực hiện cung ứng giống, phân bón, thuốc trừ sâu cho nông dân với lãi suất 0% và trừ lại khi nông dân bán lúa cho công ty. Trong quá trình canh tác, nông dân được đội ngũ cán bộ kỹ thuật của công ty, gọi tắt là FF (Farmer Friend) thực hiện tư vấn canh tác theo quy trình khoa học. Mỗi cán bộ FF của công ty sẽ phụ trách hướng dẫn kỹ thuật cho nông dân trên diện tích 50ha. Khi thu hoạch, nông dân được hỗ trợ vận chuyển đến nhà máy, sấy và lưu kho 30 ngày. Ông Huỳnh Văn Thòn Tổng giám đốc Công ty nói: “Cái khó là do gieo sạ tập trung, nên thu hoạch đồng loạt, dẫn đến phơi sấy - là khâu sợ nhất của nông dân. Nông dân bị o ép, mất thế chính là ở khâu phơi sấy này, đến mức giá nào cũng phải bán cho thương lái vì không thể để lúa chất đống vài ngày được.
Các đại biểu thăm nhà máy Nhà máy chế biến gạo xuất khẩu Vĩnh Bình (Công ty CP Bảo vệ thực vật An Giang)
Tiến sĩ Lê Văn Bảnh, Viện trưởng Viện lúa ĐBSCL, cho biết liên kết xây dựng cánh đồng mẫu lớn hiện nay là một mô hình hiệu quả. "Chúng ta đưa nông hộ nhỏ, sản xuất đơn lẻ, không đồng đều về chất lượng sản phẩm sang sản xuất tập trung có sản phẩm đồng bộ, tiến tới xây dựng thương hiệu xuất khẩu cho hạt gạo của Việt Nam”. Tuy nhiên, dù diện tích tham gia mô hình cánh đồng mẫu lớn không ngừng tăng lên nhưng so với tiềm năng thì con số này vẫn còn rất ít, chưa đáp ứng được mục tiêu đề ra. “Trên 20.000 héc ta diện tích tham gia mô hình so với con số 1,6 triệu héc ta lúa sản xuất mỗi vụ thì còn quá ít”, Tiến sĩ Bảnh nói.
Ông Huỳnh Thế Năng, Phó chủ tịch UBND tỉnh An Giang, nêu ra vấn đề “điều cần thì đã có nhưng cái có thì vẫn như không”. Ông Năng giải thích cái “có” ở đây là Nhà nước đã ban hành nhiều quyết sách để triển khai thực hiện mô hình cánh đồng mẫu lớn, chẳng hạn như ưu đãi vốn cho doanh nghiệp đầu tư xây kho tàng, nhà máy phục vụ cho lĩnh vực này, và cái “có vẫn như không” là cho đến nay việc thực hiện các mục tiêu vẫn chưa đáp ứng được. “Chính vì lẽ đó, “chất” của mô hình vẫn chưa phát huy hết, dù thực tế thu nhập của nông dân tham gia vào mô hình có tăng so với nông dân ngoài mô hình”.
Phát biểu kết luật diễn đàn, Tiến sĩ Phan Huy Thông – Giám đốc Trung tâm KNQG nhấn mạnh:
- Diễn đàn thống nhất cao, tính hiệu quả, tác dụng toàn diện của mô hình liên kết bốn nhà trong phát triển mô hình cánh đồng mẫu lớn, nhưng trong mối liên kết đó thì doanh nghiệp phải là người chủ trì; nhà nước hoạc định chính sách (điều chỉnh mối quan hệ thông qua cơ chế chính sách), tuyên truyền (thông qua các phương tiện truyền thông); nhà khoa học cung cấp gói kỹ thuật; nông dân là trung tâm của hoạt động liên kết và phải tuân thủ hợp đồng ký kết;
- Bên cạnh việc thống nhất từ trung ương đến địa phương về các chủ trương, chính sách, tiêu chí chung, các doanh nghiệp nên tăng cường liên kết với ngang với nhau trong việc hỗ trợ đầu ra cho nông dân, tuân thủ cơ chế thị trường không gây thiệt hại cho nông dân, nên tận dụng sự tham gia của các thương lái cũng như hệ thống đại lý phân phối theo định hướng trong chuỗi liên kết bốn nhà.
Diễn đàn cũng đề xuất Cục Trồng trọt sớm tổng kết, đánh giá về mô hình và đề nghị các cơ quan xây dựng chính sách sớm đưa các chính sách vào cuộc sống.
Nền nông nghiệp Việt Nam đang nhanh chóng chuyển sang sản xuất lớn nhằm tiếp tục duy trì vị thế của một nước xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới. Cánh đồng mẫu lớn hiện là một bước chuyển quan trọng trong sản xuất lúa gạo, không những giải quyết cơ bản bài toán đầu ra cho hạt lúa mà còn là chia sẻ lợi nhuận công bằng hơn. Đây là mô hình sản xuất lúa hàng hóa quy mô lớn đang được xem là hướng đi tất yếu trong tương lai.
Đ.P.T |