Thời gian rét đậm, rét hại kéo dài nhiều ngày ở các tỉnh phía Bắc trên 1 tháng qua đã làm cho khoảng 55.000 trâu, bò và một số gia súc khác đã bị chết rét, chết đói, gây tổn thất lớn cho ngành chăn nuôi. Theo dự báo của Trung tâm Dự báo Khí tượng thuỷ văn Trung ương thì vào cuối tháng 2 và đầu tháng 3 sẽ tiếp tục có đợt không khí lạnh bổ sung và thời tiết sẽ lại trở nên rét đậm, rét hại, tiếp tục ảnh hưởng lớn đến sức khoẻ đàn trâu bò. Để giảm thiểu thiệt hại số lượng trâu bò chết trong thời gian tới, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia yêu cầu Trung tâm khuyến nông các tỉnh phía Bắc tiếp tục tuyên truyền, hướng dẫn bà con nông dân các biện pháp phòng chống rét, chống đói cho gia súc, nhất là là đàn trâu, bò trên núi cao đang nuôi theo phương thức chăn thả tự do hoặc bán chăn thả, chưa có các biện pháp hữu hiệu để chống rét, chống đói. Trước mắt, Trung tâm khuyến nông các tỉnh cần chú ý một số vấn đề sau:

Biện pháp chính phòng chống rét, chống đói cho trâu bò với các phương thức chăn nuôi khác
1. Đối với phương thức chăn nuôi trâu, bò chăn thả tự do:
Đây là phương thức chăn nuôi của đa số bà con vùng núi cao thuộc một số tỉnh Miền núi phía Bắc: Đàn trâu bò được nuôi thả rông tự do trong rừng, trên núi cao, tự kiếm ăn, tối có thể tự tìm về lán ở rừng ngủ (nếu có) hoặc không về lán. Cần chú ý một số biện pháp:
- Bố trí người trực thường xuyên tại khu vực chăn thả để chăm sóc đàn trâu, bò;
- Củng cố lại lều lán trong rừng, che chắn tránh gió lùa, chống rét bằng các tấm đan từ tranh, tre hoặc bạt quây quanh lán. Nếu không có điều kiện quây toàn bộ lán thì quây một góc cho trâu, bò già, nghé, bê non để tiện chăm sóc và sưởi ấm;
- Giữ khô nền chuồng và tạo nguồn nhiệt sưởi ấm (đốt củi, trấu...);
- Dự trữ rơm, rạ, cỏ khô, cỏ tươi, lá cây để cung cấp thêm cho trâu, bò trong những ngày giá rét. Đối với những con già, yếu, non...cần bổ sung thêm thức ăn tinh (cám, bột ngô, bột sắn...) hoặc cháo nóng;
- Cần cho trâu, bò uống nước ấm có pha thêm chút muối để tăng khả năng chống rét;
- Khi nhiệt độ xuống dưới 120C, cố gắng lùa trâu bò về lán; không thả trâu, bò tự do;
- Chủ động tiêm phòng các bệnh cho gia súc theo quy định của thú y để đảm bảo an toàn dịch bệnh;
- Thông báo kịp thời về tình hình thời tiết, khí hậu; tuyên truyền và phổ biến các biện pháp chống đói, chống rét cho trâu, bò tới tận thôn, bản, người chăn nuôi

2. Đối với phương thức chăn nuôi trâu, bò bán chăn thả
Đây là phương thức chăn nuôi trâu, bò của bà con ở hầu khắp các tỉnh: Đàn trâu bò được nuôi thả trong rừng, ngoài cánh đồng vào ban ngày để kiếm ăn, tối trở về chuồng trại của gia đình. Cần chú ý một số biện pháp:
- Không chăn thả trâu, bò vào thời gian nhiệt độ xuống dưới 12⁰C.
Những ngày rét đậm cho gia súc nghỉ làm việc (nếu gia súc phải làm việc).
- Giữ khô nền chuồng và che chắn tránh gió lùa; tạo nguồn nhiệt sưởi ấm (đốt trấu, củi) cho trâu, bò. Nếu nhốt trâu, bò dưới gầm nhà sàn, cần quây một góc đủ để tránh gió và sưởi ấm cho trâu bò.
- Làm áo khoác giữ ấm cho trâu bò bằng các quần áo cũ, chăn cũ, bao tải dứa, tải gai...
- Bảo đảm cung cấp thức ăn tại chuồng như rơm, rạ, cỏ khô, cỏ tươi, lá cây rừng... kết hợp với thức ăn tinh (cám, cháo...), không để trâu bò bị đói. Chú ý phòng chống bệnh tiêu chảy cho trâu bò bằng cách cung cấp thức ăn, nước uống sạch; cân đối giữa tỷ lệ thức ăn tươi và khô...
- Cho trâu bò uống thêm nước ấm có pha muối để tăng sức chống rét.
- Vệ sinh tiêu độc khử trùng chuồng trại, xử lý tốt chất thải chăn nuôi. Chủ động giám sát các ổ dịch cũ và tiêm phòng bệnh cho trâu bò theo quy định của thú y để đảm bảo an toàn dịch bệnh.
- Thông tin kịp thời về tình hình thời tiết, khí hậu; tuyên truyền và phổ biến các biện pháp chống rét, chống đói cho trâu, bò tới tận người chăn nuôi

3. Đối với phương thức chăn nuôi nhốt
Đây là phương thức chăn nuôi tập trung, thường áp dụng đối với một số hộ chăn nuôi quy mô lớn vùng Đồng bằng và Trung du Bắc bộ. Cần chú ý các điểm sau:
- Giữ khô nền chuồng, che chắn tránh gió lùa và tạo nguồn nhiệt sưởi ấm (đốt trấu, củi) cho trâu, bò;
- Tách riêng trâu bò già, yếu; bê, nghé non để có chế độ chăm sóc hợp lý;
- Bảo đảm cung cấp đủ thức ăn, không để trâu, bò bị đói: cỏ tươi, lá cây, rơm khô, cỏ khô... kết hợp với thức ăn tinh (cám hỗn hợp...), muối khoáng...;
- Cho trâu bò uống nước ấm có pha muối để tăng sức chống rét;
- Vệ sinh, tiêu độc, khử trùng chuồng trại, xử lý tốt chất thải chăn nuôi;
- Kiểm tra, giám sát chặt chẽ đàn vật nuôi, đề phòng dịch bệnh xảy ra để có biện pháp can thiệp kịp thời;
- Thông báo kịp thời về tình hình thời tiết, khí hậu; tuyên truyền và phổ biến các biện pháp chống đói, chống rét cho trâu, bò tới người chăn nuôi.

Một số công tác khác

- Trung tâm khuyến nông các tỉnh phân công chỉ đạo cụ thể, hướng dẫn Trạm khuyến nông huyện, khuyến nông viên cấp xã bám sát địa bàn cơ sở, khẩn trương tuyên truyền và hướng dẫn kỹ thuật chống rét, chống đói cho trâu bò đến tận người dân.

- Các mô hình khuyến nông năm 2008 liên quan đến chăn nuôi đại gia súc (cải tạo đàn bò, chăn nuôi bò sinh sản, vỗ béo bò, trồng cỏ thâm canh, cải tạo đàn trâu, cải tạo đàn dê) nên ưu tiên triển khai ở những vùng và những hộ bị thiệt hại nặng về trâu bò do đợt rét vừa qua.

- Tăng cường công tác đào tạo, tập huấn kỹ thuật, thông tin tuyên truyền về các biện pháp kỹ thuật phù hợp với địa phương và phù hợp với các phương thức chăn nuôi khác nhau để giúp người chăn nuôi phòng chống rét tốt hơn cho đàn gia súc trong đợt rét tới đây và các mùa rét của những năm sau.

Trên đây là một số hướng dẫn của Trung tâm Khuyến nông - Khuyến ngư Quốc gia yêu cầu Trung tâm Khuyến nông các tỉnh chỉ đạo hệ thống khuyến nông tỉnh thực hiện tốt trong đợt rét đậm tiếp theo để hạn chế tối đa số lượng trâu bò chết và giúp đỡ bà con nông dân phục hồi nhanh đàn trâu bò, không để ảnh hưởng đến tốc độ phát triển chăn nuôi và đời sống kinh tế của người dân.