Sáng ngày 22/4/2009, tại UBND huyện Lục Ngạn tỉnh Bắc Giang đã diễn ra diễn đàn Khuyến nông @ Công nghệ chuyên đề “Giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất vải thiều” do Trung tâm KN - KNQG, Sở NN và PTNT Bắc Giang, Trung tâm KN - KN Bắc Giang, Báo Nông nghiệp Việt Nam phối hợp tổ chức. Tham dự diễn đàn có TS. Tống Khiêm - Giám đốc Trung tâm KN - KNQG, ông Lê Văn Đức - Trưởng phòng Cây công nghiệp - Cây ăn quả - Cục Trồng trọt, ông Vũ Văn Vượng - PGĐ Sở NN và PTNT Bắc Giang, ông Tống Ngọc Bắc - Chủ tịch UBND huyện Lục Ngạn, TS. Ngô Hồng Bình - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Rau quả, Bà Nguyễn Thị Ly - Viện Bảo vệ Thực vật. Cùng gần 300 đại biểu là lãnh đạo các Cục, Viện, Trường thuộc Bộ NN và PTNT; đại diện lãnh đạo, cán bộ và bà con nông dân các tỉnh Hải Dương, Quảng Ninh, Phú Thọ, Lạng Sơn, Thái Nguyên và Bắc Giang.

Trước khi tham dự diễn đàn, các đại biểu đã đi thăm mô hình xuất vải thiều theo tiêu chuẩn Vietgap tại thôn Hiệp Tân, xã Hồng Giang, huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang quy mô 300 ha. Mô hình cho thấy vải là cây trồng lâu năm và là cây trồng chủ lực của tỉnh Bắc Giang, hàng năm Sở NN và PTNT luôn có sự chỉ đạo sát sao đến các địa phương hướng dẫn về kỹ thuật chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh hại cũng như những kỹ thuật bảo quản sau thu hoạch; kỹ thuật ghép cải tạo vườn vải bằng các giống chín sớm nhằm cơ cấu lại giống vải để rải vụ sau thu hoạch. Theo Cục Trồng trọt - Bộ NN và PTNT, do yêu cầu chặt chẽ về điều kiện thời tiết, cây vải chỉ được phát triển tập trung tại các tỉnh phía Bắc và trở thành loại cây ăn quả chủ lực có diện tích lớn nhất với 86,9 nghìn ha (ước năm 2008), chiếm tới 26% tổng diện tích cây ăn quả toàn vùng và vượt xa các cây ăn quả khác. Cho đến nay vùng trồng vải tập trung được khẳng định là một số tỉnh như: Bắc Giang, Hải Dương, Quảng Ninh, Thái Nguyên, Lạng Sơn... Trong đó Bắc Giang là vùng sản xuất vải lớn nhất với 393 nghìn ha (chiếm 44% tổng diện tích vải) với giá trị hàng năm từ 240,6 - 476,3 tỷ đồng, giá trị của cây vải trung bình chiếm 13% giá trị thu nhập ngành nông nghiệp và chiếm 17% giá trị thu nhập ngành trồng trọt, cây vải được coi là cây xoá đói giảm nghèo cho nông dân tỉnh Bắc Giang. Hiện nay vải thiều Thanh Hà vẫn là giống chủ lực trong sản xuất vải nước ta với hơn 90% diện tích, được nhân giống chủ yếu bằng phương pháp vô tính (chiết, ghép). Quả vải chủ yếu được sử dụng ăn tươi, xuất khẩu tươi, sấy khô và chế biến đồ hộp xuất khẩu.

Các đại biểu thăm quan mô hình sản xuất vải thiều theo tiêu chuẩn Vietgap tại thôn Hiệp Tân, xã Hồng Giang, huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang

Bước đầu một số tiến bộ kỹ thuật đã được nghiên cứu, áp dụng trong sản xuất vải, góp phần thúc đẩy tăng nhanh diện tích, nâng cao sản lượng và hiệu quả sản xuất. Một số giống mới bình tuyển, chọn lọc được Bộ NN và PTNT công nhận đưa vào sản xuất như các giống vải chín sớm Hùng Long, Bình Khê, Yên Hưng. Các kỹ thuật canh tác tiến bộ được áp dụng: kỹ thuật nhân giống bằng phương pháp ghép, kỹ thuật ghép cải tạo vải, kỹ thuật cắt tỉa cành tạo tán, kỹ thuật sử dụng phân bón chuyên dùng, kỹ thuật tổng hợp phòng trừ dịch hại. Tuy nhiên, phát triển vải còn mang tính tự phát, cơ cấu giống vải còn bất hợp lý, tỷ lệ giống chính vụ quá cao; kỹ thuật, canh tác trồng còn hạn chế; kỹ thuật sơ chế, bảo quản còn lạc hậu; khâu xúc tiến thương mại, tiêu thụ sản phẩm chưa có sự hỗ trợ tích cực cuả Nhà nước; mối liên kết giữa sản xuất và chế biến, tiêu thụ chưa chặt chẽ...

Tại diễn đàn có hơn 90 câu hỏi được đặt ra cho Ban cố vấn và các nhà khoa học xoay quanh các vấn đề:
- Quy trình trồng và chăm sóc vải theo hướng GAP.
- Cách bảo quản vải tươi; điều chỉnh để vải chín sớm và muộn thông qua hoá chất.
- Kỹ thuật chăm sóc, bón phân, cắt tỉa...
- Chính sách cho người thu mua và cho người sản xuất.

Ban cố vấn và các nhà khoa học đầu ngành đã trả lời hầu hết các câu hỏi được đặt ra. Còn một số câu hỏi chưa kịp giải đáp, Ban tổ chức sẽ trực tiếp trả lời bà con trên trang Web, tờ tin Khuyến nông - Khuyến ngư Việt Nam.

Đoàn chủ tịch của diễn đàn

Phát biểu kết luận tại diễn đàn TS. Tống Khiêm nhấn mạnh: “Diễn đàn nhằm giúp bà con nông dân trong tỉnh Bắc Giang cũng như các tỉnh có trồng vải trong cả nước về kỹ thuật chăm sóc cây vải. Qua đó, bà con nông dân được trao đổi trực tiếp với Ban cố vấn, các nhà khoa học đầu ngành, nhà quản lý và các doanh nghiệp. Theo một số chuyên gia ngành trồng trọt cho thấy năm 2009 nay là năm "mất mùa" vải (chỉ đạt 50%) do vậy chúng tôi đề xuất với Nhà nước, Bộ NN và PTNT cần có cơ chế chính sách cho các doanh nghiệp nói chung; đặc biệt là những doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thu gom chế biến vải thiều. Các đơn vị báo đài, cơ quan truyền thông đại chúng nên quan tâm tích cực hơn nữa đến người sản xuất khi mùa vải chín đang đến gần, tránh những thiệt hại về giá cho người nông dân".