Hôm qua ngày 12/8, tại xã Cẩm Lĩnh, huyện Ba Vì, Hà Nội đã diễn ra Hội thảo Thực trạng và Triển vọng phát triển cây Mắc ca ở Việt Nam do Bộ NN và PTNT, Trung tâm Khuyến nông - Khuyến ngư Quốc gia, Công ty CP Xuất nhập khẩu Nông lâm sản chế biến phối hợp tổ chức. Tham dự hội thảo có gần 100 đại biểu đến từ hơn 80 đơn vị là lãnh đạo các Cục, Vụ, Viện, Trung tâm thuộc Bộ NN và PTNT; đại diện cán bộ, lãnh đạo Sở Khoa học Công nghệ, Sở NN và PTNT, Trung tâm Khuyến nông 18 tỉnh miền núi phía Bắc và Đồng bằng sông Hồng (trừ 2 tỉnh Lào Cai và Yên Bái). Nguyên Phó Thủ tướng Nguyễn Công Tạn chủ trì hội thảo.

Hội thảo tập trung xoay quanh các vấn đề về thực trạng và triển vọng phát triển cây Mắc ca ở Việt Nam; nghe báo cáo kết quả khảo nghiệm giống Mắc ca tại Ba Vì - Hà Nội; kết quả trồng cây Mắc ca ở Lạng Sơn cùng những ý kiến thảo luận đóng góp, kiến nghị và đề xuất về hướng phát triển cây Mắc ca của các nhà khoa học. Cây Mắc ca có nguồn gốc từ vùng 25o - 31o vĩ Nam thuộc Australia được hai nhà thực vật học B.F.Von Muller và Water Hill phát hiện từ 2 bờ sông Pine thuộc vịnh Moreton ở Queesland vào năm 1857. Ở Việt Nam, một số cán bộ và chuyên gia nước ngoài đã đưa cây giống về trồng thử nghiệm tại Ba Vì, Đắc Lắc từ năm 1994 đến nay đã cho quả. Năm 2002 đã nhập khoảng 10.000 cây từ Trung Quốc vào trồng tại Con Cuông - Nghệ An, Hà Nội (Hà Tây), Sơn La, Điện Biên. Đặc biệt qua báo cáo kết quả khảo nghiệm giống Mắc ca tại Ba Vì - Hà Nội; kết quả trồng cây Mắc ca ở Lạng Sơn… và thực tế đoàn đại biểu đã đi thăm mô hình tại Trung tâm Dịch vụ và Chuyển giao Kỹ thuật Nông lâm Nghiệp Đá Chông - Ba Vì cho thấy Mắc Ca là cây hai lá mầm điển hình, thân thẳng đứng, phân cành nhiều, ba lá mọc theo từng vòng, quả khô là hoa tự hình trụ. Là cây quả á nhiệt đới nên vùng sinh thái phù hợp trồng cây này là Tây Bắc, miền Tây Bắc Trung Bộ, và vùng cao các tỉnh Tây Nguyên. Cây Mắc ca là một loại cây quả khô quý hiếm. Bộ phận ăn được của quả Mắc ca là nhân có hàm lượng dầu tới 78%, cao hơn lạc nhân (44,8%), hạnh nhân (51%), hạnh đào (63%). Trong dầu của Mắc ca có trên 87% là axits béo, khi ăn vào giảm được cholesteron, có tác dụng phòng trị xơ cứng động mạch. Trong nhân Mắc ca chứa nhiều chất đường bột, chất khoáng, và nhiều loại vitamin; sau khi chiên ăn ngậy, bùi có hương vị của bơ là một loại thực phẩm cao cấp, ngon, bổ, giầu chất béo, giầu nhiệt năng dùng để chế biến nhân bánh, sôcôla, nước uống, dầu xalát, ngoài ra còn có thể làm dầu dưỡng da, dầu dược liệu. Vỏ Mắc ca có thể dùng để thuộc da và chế biến thức ăn chăn nuôi. Hàng năm nhu cầu của thị trường thế giới rất lớn, dự báo lên tới 40 vận tấn/năm; hiện sản lượng mới đạt 10 vạn tấn/năm cung không đủ cầu, giá tăng liên tục.

Nguyên phó Thủ tướng - Nguyễn Công Tạn tham mô hình trồng mắc ca tại Trung tâm Dịch vụ và Chuyển giao Kỹ thuật Nông lâm Nghiệp Đá Chông - Ba Vì

Trong kiến nghị về hướng phát triển cây Mắc ca, Nguyên phó Thủ tướng Nguyễn Công Tạn cho biết: "Cây Mắc ca là một cây nông lâm kết hợp có giá trị kinh tế, nhưng yêu cầu sinh thái khắt khe, đòi hỏi kỹ thuật cao, đầu tư lớn, sau trồng 5 - 6 năm trở lên mới cho thu hoạch vì vậy phải phát triển từng bước, thận trọng, theo hướng thâm canh cao, thâm canh toàn diện, và mở rộng dần. Tập trung phát triển ở vùng miền núi, trước hết là ở vùng Tây Bắc, trồng trên vùng đất, đá vôi, mầu mỡ. Các doanh nghiệp, hộ nông dân có vốn đầu tư theo hướng thâm canh, một trang trại vài ha, một doanh nghiệp khoảng 10 ha rồi mở rộng dần. Khuyến khích trồng Mắc ca xen với trồng chè, Jatropha… làm bóng mát cho chè, mỗi ha chè trồng khoảng 100 cây sẽ tăng thu nhập cho 1 ha chè khoảng 50 triệu đồng/ha/năm từ Mắc ca". Kết luận tại hội thảo TS. Tống Khiêm - Giám đốc Trung tâm Khuyến nông - Khuyến ngư Quốc gia cho biết: "Mắc ca là giống cây trồng mới, do vậy cần tăng cường hơn nữa trong khâu nghiên cứu, nhằm tập trung nhân rộng về diện tích, và số lượng trồng. Đề nghị Bộ NN và PTNT, qua những kết quả nghiên cứu của các nước trên thế giới và Việt Nam sau khi kết luận và trồng thử ngành khuyến nông được phép tham gia cùng các nhà sản xuất nghiên cứu và đưa vào trồng thử nhằm nhân giống Mắc ca tại Việt Nam từ nguồn kinh phí của Nhà nước, doanh nghiệp. Đặc biệt nên mở rộng phạm vi nghiên cứu, bởi các doanh nghiệp cũng đã cam kết thu mua với điều kiện vùng nguyên liệu như thế nào".