Chuyển về sinh sống tại các điểm tái định cư điều kiện sản xuất không ít khó khăn, nhiều người dân vùng lòng hồ thuỷ điện Tuyên Quang đã tìm đến với nghề trồng nấm rơm để vừa tự tạo việc làm vừa tìm cách thoát nghèo và làm giàu chính đáng.

Ngay sau khi ổn định cuộc sống ở khu tái định cư xóm 25 xã Kim Phú, chị Ngô Thị Ngoan đã mạnh dạn đầu tư gần nửa tỷ đồng để xây dựng một mô hình trồng nấm, nấu rượu linh chi xuất khẩu. 5 nhà nấm của chị trồng 7 loại nấm khác nhau, mỗi ngày cung cấp cho thị trường gần 3 tạ nấm, cho thu nhập bình quân gần 180 triệu đồng/tháng. Chị Ngoan cho biết: Vùng đất mới tuy không có rừng xanh trù phú, nhưng bù lại có nguyên liệu rơm, nguồn lao động dồi dào, chủ yếu là đồng bào tái định cư vùng lòng hồ thuỷ điện Tuyên Quang và có thị trường tiêu thụ lớn nên có thể phát triển nghề trồng nấm rơm. Chị Ngoan chủ động mời kỹ sư nông nghiệp về hướng dẫn kỹ thuật trồng nấm cho bà con trong xóm và sớm đưa nghề trồng nấm trở thành phong trào ở khu tái định cư này. Riêng cơ sở sản xuất nấm xuất khẩu của chị có trên 3.000 bịch nấm linh chi, hơn 10.000 bịch lấm rơm, sò, mỡ... trị giá hàng trăm triệu đồng, thu hút từ 10 đến 30 lao động tham gia, thu nhập bình quân mỗi tháng khoảng 800.000 đồng/người. Sản phẩm nấm của gia đình chị Ngoan có mặt ở nhiều thị trường trong và ngoài tỉnh, nhất là loại nấm linh chi đã được xuất khẩu sang Trung Quốc.

Ở khu tái định cư thôn Xuân Bình, xã Đội Bình (Yên Sơn) có 59 hộ gia đình, trong đó có 33 hộ đồng bào dân tộc Tày và Cao Lan từ vùng lòng hồ thuỷ điện chuyển về sinh sống từ năm 2002. Trong lúc cuộc sống mới có nhiều khó khăn, sự giúp đỡ của hội phụ nữ xã và Hội làm vườn tỉnh tổ chức mở lớp tập huấn làm nấm rơm. Có nghề, có sự giúp đỡ của chính quyền địa phương, thế là nghiệp trồng nấm rơm nhanh chóng phát triển. Chị Lê Thị Oanh, Chủ tịch hội phụ nữ xã Đội Bình cho biết: vụ nấm này là vụ nấm thứ 3. Nhờ thực hiện đúng các bước kỹ thuật trong việc ủ rơm, làm bầu và chăm sóc nên sản lượng và chất lượng nấm cao, cho doanh thu cao. Cách làm hay này không chỉ được nhân rộng ra toàn khu tái định cư mà lan sang các khu tái định cư lân cận khác. Giờ đây, khắp khu tái định cư này nhà nhà trồng nấm tạo ra nhiều công ăn việc làm nên đã góp phần vào chương trình xoá đói giảm nghèo ở địa phương. Chị Nguyễn Thị Vui, thôn Xuân Bình vẫn chưa hết ngạc nhiên: Mặc dù gắn bó với nghề nông từ bao năm nay nhưng chị không nghĩ rằng từ nguồn nguyên liệu rơm lại làm ra được cây nấm, một loại thực phẩm được nhiều người sử dụng, và tạo ra thu nhập ổn định cho gia đình chị.

Có được nghề trồng nấm ở các khu tái định cư vùng thấp, nhiều người dân đã mang nghề trở lại quê cũ (vùng lòng hồ thuỷ điện ở huyện Na Hang) để truyền đạt và phát triển như ở bản Xá Thị, xã Đà Vị. Với sự có mặt của nghề trồng nấm rơm đã giúp bản này phá vỡ thế độc canh cây lúa nước, tạo việc làm tăng thu nhập cho người dân nơi đây. Nhờ vậy, Xá Vị hôm nay đã không còn hộ nghèo, có tới 25 hộ khá giàu, bình quân thu nhập đạt hơn 500.000 đồng/người/tháng./.