Ý kiến của ông Nguyễn Vĩnh Thành – Giám đốc thu mua Cargill Việt Nam

Theo thông tin các nhà thu gom cacao tại các địa phương (cơ sở thu mua Trịnh Văn Thành tại Xá Bang, Châu Đức, BRVT), công ty Armajaro tiếp tục mua hàng cacao với tiêu chuẩn chất lượng rất kém so với TCVN, trong đó đáng lưu ý là:

- Armajaro đưa ra khuyến cáo chỉ lên men 3 ngày: chúng ta điều biết là sau 3 ủ hạt thì các cao chưa lên men, rất đắng, chát và chưa có các tiền chất tạo hương cacao. Nếu tiếp tục phát huy điều này, chúng ta sẽ có một Indonesia thứ hai tại Việt Nam.

- Tạp chất: Armajaro thu mua với tiêu chuẩn tạp chất cho phép lên đến 4% trong khi TCVN chỉ cho phép tối đa 1% và tiêu chuẩn này của cacao Indonesia - nơi được xem có chất lượng cacao xấu nhất thế giới - cũng chỉ cho phép tối đa 2.5%. Một cách hình tượng thì nếu chúng ta thấy cacao tạp chất 4%, chúng ta sẽ không thể tin đó là cacao nữa khi ma rác, vỏ, cùi,.. rất nhiều thứ khác xen lẫn với hạt cacao. Việc cho phép 4% tạp chất đang khuyến khích nông dân và các nhà thu mua trung gian trộn thêm tạp chất vào cacao trước khi bán.

- Độ lớn hạt: Armajaro không quan tâm đến độ lớn hạt nên mua tất cả các loại hạt bất kể nhỏ, lớn như thế nào. Với các tiêu chuẩn và cách làm mà Armajaro đang áp dụng trên, bất kỳ một người Việt Nam nào cũng có thể thấy rõ là Armajaro đang cố tình phá hoại ngành nông sản cacao Việt Nam vì động cơ gì, rất mong các cơ quan hữu quan làm rõ.

Với tư cách đại diện cho Cargill, Tôi sãn sàng rút khỏi thị thường Bà Rịa – Vũng Tàu (nơi Armajaro đang đặt trạm thu mua) để Armajaro hoàn toàn không phải lo cạnh tranh với Cargill, nếu Armajaro đồng ý mua cacao theo tiêu chuẩn TCVN. Nếu Armajaro vẫn không đồng ý với điều kiện này, với tư cách là một công dân Việt Nam, Tôi đề nghị Bộ NN&PTNT can thiệp với Bộ Kế hoạch – Đầu tư rút ngay lại giấy phép mua cacao của Armajaro càng sớm càng tốt trước khi mọi nỗ lực và tiền bạc trong hơn 10 năm qua của Chính phủ Việt Nam, các tổ chức quốc tế, các công ty hoạt động trong ngành cacao, để xây dựng ngành cacao Việt Nam theo hướng bền vững bị phá sản hoàn toàn.

Theo TS. Phạm Hồng Đức Phước - Đại học Nông lâm TP. HCM phó Ban VCC (Ban điều phối phát triển cacao Việt Nam) Vấn đề thực sự là nghiêm trọng trong việc định hướng đi của ngành cacao Việt Nam phát triển bền vững. Để được thực sự bền vững thì yếu tố chất lượng là tiêu chí hàng đầu. Vấn đề của Armajaro tôi đã trao đổi với ông Keng Tiong Goh - Giám đốc thương mại của MARS vùng châu Á Thái bình Dương và ông Chow Boi Yee - thư ký của Hiệp hội Ca cao châu Á (CAA: Cocoa Associa of Asia), đây là tổ chức của các nhà thu mua và chế biến cacao ở châu Á. Trong hội nghị của CAA vào tháng 7 vừa rồi tại Indonesia, Chow Boi đã làm việc vấn đề này với bà Deborah Lim - 1 nhân vật quan trọng của Armajaro tại Singapore (là người chỉ đạo trực tiếp Armajaro Vietnam). Thông tin từ Chow Boi cho biết là: "Talked to Deborah while at Makassar. She told me that she was actually very strict with fermented beans, because she looked at Vietnam as a fermented bean source - Tôi đã nói chuyện với bà Deborah ở Makassar. Bà nói với tôi là bà thật sự nghiêm túc với vấn đề hạt lên men vì bà xem Việt Nam như là mộ nguồn cung cấp cacao lên men". Như vậy cho thấy lãnh đạo cao cấp của Armajaro có thiện chí (ít nhất là qua lời nói). Đây là dấu hiệu tốt, vấn đề còn lại là ta nhanh chóng đặt vấn đề chính thức với họ (không phải ở Việt Nam). Theo tôi biết nhân vật chính để thảo luận vấn đề này là Jaspir Sin của Armajaro tại Singapore.

Theo kinh nghiệm của tôi, trước đây EDF&Man cũng thu mua hạt chất lượng thấp tương tự nhưng sau đó với tác động từ nhiều phía đã thuyết phục được công tu này có chính sách riêng ở Việt Nam để thu mua hạt lên men (EDF&MAN cũng có thị trường hạt không lêm men như Armajaro).

Để giải quyết vấn đề này tôi có đề nghị:
- Bộ Nông nghiệp & PTNT nên có văn bản chính thức gửi cho Armajaro (bộ phận tại Singapore phụ trách châu Á) nếu mục tiêu của ngành cacao Việt Nam và đề nghị hợp tác để Việt Nam tiếp tục đi theo hướng chất lượng.
- Triệu tập Hội nghị bàn về chất lượng cacao Việt Nam với sự tham gia của các Công ty lớn ủng hộ cacao lên men như MARS, CARGILL, TOUTON, MITSUBISHI và ARMAJARO để tìm sự đồng thuận từ đa số và làm áp lực lên Armajaro tử bỏ phương thức thu mua hiện nay.
- Xa hơn nữa, cần có chính sách quy định chất lượng hạt cacao Việt Nam khi xuất khẩu chỉ là hạt đã lên men (không biết về mặt pháp lý có được không).

Tôi rất tâm đắc với ý kiến của Keng Tiong khi trao đổi về vấn đề này: The fermented/unfermented issue is quite interesting, because I can see how many years of hard work to convince people for fermented to unravel with only a few weeks of competition amongst the traders. – Vấn đề lên men/không lên men thật sự hấp dẫn vì rằng tôi có thể thấy được là sau bao nhiêu năm khó nhọc để thuyết phục việc lên men lại bị tan rã chỉ trong một vài tuần do sự cạnh tranh giữa các nhà thu mua)