Ca cao là một cây trồng chiếm diện tích còn khiêm tốn trên phạm vi cả nước nhưng Việt Nam đang là nước có nhiều cơ hội phát triển và tham gia thị trường ca cao thế giới. Tính đến tháng 5/2010, ngành phát triển cacao Việt Nam đã có nhiều thành tựu đáng khích lệ.

1. Về sản xuất:
Tính đến cuối năm 2009, diện tích trồng cacao ở Việt Nam là 12.300 ha, trong đó khoảng 2.000ha trồng thuần (1.100 vây/ha) chủ yếu tập trung ở 2 tỉnh Đắk Lak, Dak Nông và 10.300ha trồng xen (600 cây/ha). Diện tích trồng xen chủ yếu ở các vườn dừa, vườn cây ăn trái (ĐBCSL) và các vườn cây công nghiệp (Đông Nam bộ và Tây Nguyên). Diện tích cacao cho thu hoạch khoảng 2.500 ha, năng suất bình quân 4 tạ/ha, sản lượng hạt khô năm 2009 đạt khoảng 1.000 tấn.

2. Về kinh doanh
Hiện nay Công ty Cargill vẫn là đơn vị chủ lực mua hạt cacao, tổ chức thu mua trực tiếp hoặc thông qu mạng lưới cộng tác viên nông dân. Một số công ty trong và ngoài nước khác cũng quan tâm đến sản phẩm cacao như VinaCacao, Vinamilk, Olam, Armajaro, Touton, Mitsubishi, Dakman, Phạm Minh, Thảo Ly… Các công ty thu mua hạt hiện nay chủ yếu để xuất khẩu. Năm 2009, giá thu mua hạt cacao luôn ổn định và ở mức cao khoảng 40.000 – 60.000đ/kg hạt khô. Nhiều điểm sơ chế và thu mua hạt cacao (trái tươi và hạt khô) phát triển nhanh chóng tại các vùng trồng cacao. Một số ít doanh nghiệp và hộ trồng cacao đang bắt đầu sản xuất một số sản phẩm từ hạt cacao như bột cacao, rượu, kẹo socola, bánh…
Một số công ty thu mua, rang xay, chế biến cacao lớn trên thế giới đang rất quan tâm tới cacao Việt Nam như Hà Lan, Nhật, Mỹ, Malayssia…

3. Về vấn đề nghiên cứu
Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên (Viện KHKTNLNTN) là đơn vị được Bộ NN&PTNT giao nhiệm vụ nghiên cứu cây cacao về các lĩnh vực chọn tạo, nhân giống, kỹ thuật canh tác và lên mem hạt. Một số kết quả chính đó là về thu thập, nhập nội giống giai đoạn 1978-1980 chủ yếu là các nguồn gen sót lại trong nước thuộc tỉnh Cần Thơ, Đak Lak và một số giống nhập từ Cuba, Malaysia. Giai đoạn 1997-2010, Viện đã phối hợp với nhiều chương trình, dự án để tạo nguồn di truyền cacao . Tính đến nay đã có 170 kiểu di truyền đang được lưu giữ. Về chọn lọc dòng vô tính trong nước thu thập đượng 5 cây đầu dòng (TC5, TC7, TC11, TC12 và TC13) và khảo nghiệm, tuyển chọn, giới thiệu các dòng thương mại nhập nội ưu tú cho sản xuất, đó là các dòng TD2, TD3, TD5, TD6, TD8 và TD10. Về chọn lọc hữu tính: qua khảo nghiệm, đánh giá tính thích ứng của các đời con đã chọn ra được 5 con lai năng suất >1,5 tấn hạt khô/ha đó là các con lai: NA34x UIT1; NA32xSCA12; PA156xSCA9;NA32xPA35.

Viện KHKTNLNTN cũng đã xây dựng quy trình kỹ thuật nhân giống bằng phương pháp ghép và quy trình kỹ thuật canh tác và quản lý sâu bệnh hại cho cây cacao.

4. Về các dự án phối hợp
- Hiện tại, ở Việt Nam có một số dự án đang hoạt động liên quan đến lĩnh vực cacao như dự án của ACDI/VOCA – Success Alliance với các hoạt động tập trung công tác đào tạo tập huấn viên, nông dân, tổ chức thành lập các câu lạc bộ cacao. Helvitas – Thụy Sỹ (kết hợp với ĐH Nông Lâm) thực hiện chương trình hỗ trợ và giám sát 21 điểm trình diễn: 11 tại Tiền Giang và 10 tại Bến Tre.
- Tổ chức SNV – Hà Lan đã tài trợ chuyến tham quan Ghana cho 02 thành viên của Bộ NN&PTNT, tổ chức hội thảo về lộ trình phát triển cacao Việt Nam được đề xuất trong quý IV năm 2010.
- Roots of Peace đã chính thức nhận được giấy đăng ký hoạt động và sẽ bắt đầu các hoạt động của dự án tại Bình Phước.
- WCF và WWF vẫn tiếp tục thực hiện các hoạt động theo kế hoạch đề ra tập trung vào các hoạt động thúc đẩy sản xuất cacao bền vững, tập huấn, và hoàn thiện các quy trình: nhân giống, canh tác, lên men…

5. Về công tác khuyến nông
- Từ năm 2006-2010: Trung tâm Khuyến nông Khuyến ngư đã phối hợp với các địa phương triển khai được: gần 1.000 ha, với tổng kinh phí là: 4.466 triệu đồng xây dựng mô hình trồng thâm canh ca cao (kinh phí khuyến nông dành cho mô hình thâm canh ca cao ngày càng tăng (cụ thể năm 2009: 1,2 tỷ đồng; năm 2010 là 2,170 tỷ đồng).

- Mô hình trồng thâm canh Ca cao đã giúp cho người nông dân thay đổi tập quán canh tác lạc hậu bằng những kỹ thuật sản xuất Ca cao tiên tiến (giống, thâm canh tổng hợp, tưới nước tiết kiệm, sử dụng phân bón sinh học....) đang được áp dụng rộng rãi trong nước và thế giới nhằm nâng cao năng suất, chất lượng. Năng suất bình quân của mô hình trình diễn đạt 2 tấn hạt/ha có nơi đạt 2,5 tấn hạt/ha (trồng 2000- Bù Đăng Bình Phước), năng suất của mô hình hết thời kỳ kiến thiết cơ bản (KTCB) đạt 500 đến 1000 kg hạt khô/ha (trồng 2005). Đã có nhiều điển hình thâm canh ca cao tốt ở các tỉnh, mô hình ca cao hữu cơ ở Bà Rịa Vũng Tàu.

-Đào tạo: Tập huấn cho khoảng 7.500 lượt người về kỹ thuật trồng thâm canh cây Ca cao. Tổ chức diễn đàn @ công nghệ về ca cao tại Bến Tre; Ca cao xen trong vườn điều tại Bình Phước.
-Thông tin tuyên truyền: Đã hoàn thiện nội dung cuốn sách Kỹ thuật trồng cây ca cao và đã phát hành 1.200 cuốn sách Trồng thâm canh ca cao đến các tỉnh có trồng ca cao. Năm 2011 sẽ phát hành tiếp 1.000 cuốn nữa. Thiết lập trên trang Web Khuyến nông chuyên mục Ca cao Việt nam nhằm cập nhật thông về kỹ thuật, kinh tế, giá cả Ca cao trên thế giới cũng như trong nước (WCF).

6. Công tác đào tạo
Trường Đại học Nông lâm Tp HCM đã tiến hành nhiều hoạt động nghiên cứu, nhập nội, tuyển chọn, khảo sát các giống mới. Tiến hành điều tra chất lượng biến động theo mùa và theo vùng (xây dựng bản đồ chất lượng). Nghiên cứu các vấn đề phòng trừ sâu bệnh, dinh dưỡng, công thức bón phân, phối hợp với các đơn vị để tiến hành nghiên cứu như: Viện KH Nông lâm Tây Nguyên, Trường Đại học Cần Thơ, Đại học Bách Khoa, Viện Di truyền (đề tài chuyển gen...), Viện BVTV.

Với những thực trạng trên, Ban Điều phối Phát triển cacao Việt Nam (VCC) đã đề nghị Bộ sớm thành lập Hiệp hội Cacao Việt Nam để điều phối hiệu quả hơn nữa các hoạt động về phát triển cacao trong cả nước. Mặt khác cũng đề nghị Bộ tăng cường kinh phí cho các hoạt động nghiên cứu giống caacao để cung cấp cho người nông dân. Trong thời gian tới VCC sẽ liên kết chặt chẽ với các doanh nghiệp nhằm bảo đảm thu mua hạt cacao đúng chất lượng, góp phần nâng cao uy tín của chất lượng hạt cacao Việt Nam trên thị trường thế giới.