Chính sách thủy sản chung của EU ra đời năm 1970, dựa trên sự đồng thuận của 6 thành viên sáng lập cộng đồng châu Âu nhằm tạo ra một thị trường chung trong lĩnh vực thủy sản và bảo tồn trữ lượng thủy sản đang ngày một giảm sút. Năm 1983, nguyên tắc này đã được sửa đổi với các khái niệm mới về tổng khối lượng được phép đánh bắt (TAC), các hạn ngạch theo loài, và các kích thước tịnh tối thiểu nhằm hạn chế việc khai thác quá mức. Chính sách này đã được tất cả các nước thành viên của Hội đồng liên minh Châu Âu, kể cả các thành viên mới đồng thuận. Hoạt động đánh bắt được quản lý bằng các hạn ngạch và TAC nhằm kiểm soát các đối tượng tiến hành hoạt động đánh bắt thủy sản, với mục đích bảo vệ nguồn lợi thủy sản phục vụ phát triển cộng đồng ven biển.

Để mở rộng khu vực áp dụng chính sách, Hội đồng Liên minh Châu Âu có Quyết định số 1005/2008 về thiết lập hệ thống phòng ngừa, ngăn chặn và xóa bỏ hoạt động khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định đối với tất cả các quốc gia có sản phẩm thủy sản khai thác muốn thâm nhập thị trường EU.

Theo quy định này kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2010 các sản phẩm thủy sản khai thác xuất khẩu vào thị trường Châu Âu phải có Giấy chứng nhận thủy sản đối với thủy sản khai thác trong nước và xác nhận cam kết sản phẩm thủy sản đối với thủy sản khai thác nhập khẩu để xuất khẩu sang thị trường Châu Âu.

Để hạn chế những tác động đến hàng thủy sản Việt Nam xuất khẩu sang thị trường châu Âu khi qui định này có hiệu lực, ngày 04 tháng 12 năm 2009 Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã ban hành Quyết định số 3477/QĐ-BNN-KTBVNL về việc ban hành Quy chế chứng nhận thủy sản khai thác xuất khẩu vào thị trường Châu Âu.

Nhằm tăng cường việc giám sát, kiểm tra hàng thủy sản xuất khẩu, thực hiện tốt Quyết định 3477/QĐ-BNN-KTBVNL và Thông tư số 63/2009/TT-BNN quy định thực hiện Nghị định số 123/2006/NĐ-CP, Chi cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thủy sản Quảng Bình đã tham mưu Sở Nông nghiệp và PTNT xây dựng Kế hoạch tổ chức triển khai thực hiện Quyết định 3477/QĐ-BNN-KTBVNL và Thông tư số 63/2009/TT-BNN. Theo Kế hoạch sẽ tổ chức Hội nghị cấp tỉnh với sự tham dự của đại diện Văn phòng Tỉnh uỷ, Uỷ ban nhân dân tỉnh, đại diện các sở ngành có liên quan, đặc biệt là các địa phương nghề cá và chủ cơ sở sản xuất kinh doanh nghề cá.

Theo quy chế hoạt động khai thác bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định khi tổ chức cá nhân khai thác thủy sản vi phạm một trong các hành vi: khai thác không có giấy phép khai thác hợp lệ, không được cơ quan thẩm quyền cấp phép; không hoàn thành nghĩa vụ ghi nhật ký và báo cáo khai thác thủy sản theo quy định, bao gồm cả việc truyền dữ liệu từ hệ thống giám sát tàu cá thông qua vệ tinh đối với tàu cá sử dụng hệ thống giám sát tàu cá qua vệ tinh; khai thác trong vùng cấm khai thác, thời gian cấm khai thác, các loài thủy sản cấm khai thác hoặc khai thác các loài có kích thước nhỏ hơn quy định cho phép khai thác; che dấu, giả mạo hoặc hủy chứng cứ vi phạm các quy định liên quan đến khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Quy chế cũng yêu cầu cơ quan có thẩm quyền thực hiện việc kiểm tra để làm căn cứ cho việc xác nhận. Theo đó, nội dung sẽ kiểm tra sự phù hợp và tính xác thực của các thông tin cam kết của chủ hàng so với hồ sơ sản xuất lô hàng và giấy chứng nhận thủy sản khai thác của các lô nguyên liệu để sản xuất lô hàng.

Để chứng nhận nguồn gốc thuỷ sản khai thác hợp pháp, điều đầu tiên có tính bắt buộc là tất cả các tàu khai thác thuỷ sản phải ghi nhật ký khai thác và báo cáo khai thác đầy đủ theo quy định. Tuy nhiên, việc áp dụng các quy định trên bước đầu sẽ gặp một số khó khăn về khâu ghi nhật ký khai thác do thói quen, nhận thức và văn hoá ngư nghiệp của ngư dân, hơn nữa tâm lý căn bản của ngư dân là giấu ngư trường.

Để giải quyết những khó khăn trước mắt, chúng ta cần thực hiện tốt những biện pháp cơ bản:

- Thiết lập nguồn tài chính để làm tốt công tác tuyên truyền, hội nghị tập huấn cho cán bộ địa phương, chủ cơ sở kinh doanh mặt hàng thuỷ sản và ngư dân về Quy chế chứng nhận thuỷ sản khai thác có nguồn gốc; hướng dẫn cụ thể cho người dân cách ghi nhật ký khai thác, báo cáo khai thác.

- Xây dựng đội ngũ cộng tác viên nghề cá có trình độ, kinh nghiệm về lĩnh vực khai thác thuỷ sản tại các địa phương nghề cá, tại các điểm lên cá. Những cộng tác viên này sẵn sàng hướng dẫn, giải đáp mọi thắc mắc đối với các chủ cơ sở sản xuất kinh doanh nghề cá, ngư dân trong lĩnh vực khi cần thiết.

- Đào tạo, bồi dưỡng bố trí nhân lực chuyên trách quản lý lĩnh vực khai thác thuỷ sản các địa phương nghề cá; kiện toàn, nâng cao năng lực hệ thống cơ quan quản lý Nhà nước về nghề cá từ tỉnh đến cơ sở.

Thực hiện tốt những vấn đề trên, và khâu quan trọng là đảm bảo cho đầu ra sản phẩm ổn định, việc tuân thủ các quy chế trên của người dân sớm đi vào nền nếp, sẽ là tiền đề cho việc quản lý nghề cá được thuận lợi, đây là khó khăn và cũng là cơ hội để tổ chức lại liên kết khai thác - thu mua - chế biến - xuất khẩu hướng đến phát triển hiệu quả, bền vững ngành khai thác thủy sản.