Sau Trung tâm Nghiên cứu khoa học và sản xuất Lâm nghiệp vùng Tây Bắc thuộc Viện Khoa học - Kỹ thuật Lâm nghiệp Việt Nam và cơ sở nuôi nhím của ông Phạm Ngọc Tuân, ở Củ Chi, TP Hồ Chí Minh, là những nơi nuôi nhím có quy mô lớn nhất Việt Nam, thì trang trại nuôi nhím của anh Lò Văn Xôm, sinh năm 1964, trú tại bản Na Ten, xã biên giới Thanh Nưa, huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên đã trở nên nổi tiếng khắp vùng Tây Bắc. Người dân ở đây vẫn gọi anh “vua nhím”.

Tích tiểu thành đại

Theo chân một đồng nghiệp Đài Phát thanh - Truyền hình tỉnh Điện Biên, chúng tôi đến thăm gia đình “vua nhím” Lò Văn Xôm. Thay ấm trà mới, với nụ cười hiền lành, “vua nhím” vừa rót nước mời khách, vừa thủng thẳng: “Tôi chẳng biết nói gì đâu. Thế này vậy, để tôi gọi “diễn viên” của tôi ra đây cho các anh quay phim, chụp ảnh nhé!”. Rồi anh chạy vào nhà bế ra một “nàng” nhím nặng khoảng 10 - 15kg, lông nhọn tua tủa đặt ngay trên bàn uống nước.

Thật lạ kỳ, “nàng” nhím này chẳng những không sợ người lạ, sợ ánh đèn flash của máy ảnh mà còn rất tinh nghịch. “Nàng” dùng chiếc mũi nhọn hết ngửi máy ảnh, lại ngửi máy quay phim rồi lại dùng đôi chân trước cào cào tay những người xung quanh như muốn “ngỏ lời” xin thức ăn. Ông chủ tủm tỉm cười: “Đã có rất nhiều người trả tôi hơn 100 triệu đồng để mua con nhím này nhưng tôi không bán. Tôi nuôi nó đã 8 năm, mỗi năm, nó đẻ đều đặn từ 3 - 4 lứa nhím con”. Anh Xôm cho biết, trong suốt thời gian công tác tại Đài Phát thanh - Truyền hình tỉnh Lai Châu (cũ), đã vài lần, anh được thưởng thức thịt nhím. Mùi vị thơm ngon của thịt nhím, đặc biệt là bao tử nhím, một mặt hàng rất được ưa chuộng vì có dược tính khá cao khiến anh nảy ra ý định sẽ nuôi con vật này.

Tình cờ, một hôm anh mua được 2 con nhím lớn của một người dân tộc thiểu số. Chưa biết phải nuôi chúng ra sao, cũng chưa biết phân biệt giới tính, anh đành nhốt chúng trong chuồng nuôi lợn đang bỏ hoang. Được vài hôm anh phát hiện trong chuồng bỗng có thêm 2 chú nhím con. Thế là ý định thuần hoá giống vật rừng này thành gia súc manh nha từ đó. “Tích tiểu thành đại, tôi quyết định không bán số nhím con này mà để nuôi. Chẳng mấy chốc đàn nhím của gia đình tôi đã tăng trưởng “dân số”. Nhiều người dân trong vùng thấy tôi nuôi được nhím đã đến đặt vấn đề mua lại nhím con để chăn nuôi. Cũng từ đó, gia đình tôi trở thành nơi chuyên cung cấp nhím giống cho bà con”. Anh Xôm cho biết.

“Ông vua” của nông dân

Nuôi nhím không đòi hỏi nhiều công sức và chi phí không cao. “Vua nhím” Lò Văn Xôm khẳng định chắc nịch như thế. “Nguồn thức ăn cho nhím rất chủ động, dễ tìm, dễ mua và nếu có mua thì giá cũng rẻ. Nhím ăn 3-4 bữa/ngày nhưng đặc biệt ăn nhiều về ban đêm. Thức ăn thường là các loại củ quả, ngũ cốc, rau xanh. Những thứ này ở nông thôn, ngoại thành và cả vùng rừng núi nơi có đất rộng thì rất dễ tìm hoặc tự tạo cho chúng. Về chuồng trại, chỉ cần giữ vệ sinh tốt, thông thoáng, đầy đủ ánh sáng và không khí.

Chăm sóc nhím cũng không cầu kỳ như các loại gia súc khác là dê, lợn, bò. Mỗi ngày chỉ cần quét dọn chuồng một lần” - anh chia sẻ kinh nghiệm. Anh Xôm kể, trong quá trình nuôi nhím, anh chưa hề thấy xảy ra trường hợp nhím bị đau ốm, bệnh hiểm nghèo, có chăng chỉ đau bụng “sơ sơ”. Anh cho rằng nuôi nhím rất kinh tế vì giá nhím giống hiện nay rất cao, nhím giống được bán ra từ 7 đến 10 triệu đồng một cặp. Riêng nhím thịt, nếu nuôi tốt trong 1 năm có thể lên đến 15kg/con cũng đã có giá 250-300 ngàn đồng/kg thịt. Mục đích chính của anh hiện nay là có thật nhiều nhím tốt để bán giống và trao đổi với các nhà chăn nuôi khác một số nhím đực, tránh sự trùng huyết khi phối giống làm thoái hóa đàn nhím.

Thành đạt, giàu có, nhưng với “vua nhím” Lò Văn Xôm, cái quý nhất là tình người, chính vì vậy anh sẵn lòng giúp đỡ mọi người vượt khó, làm giàu. Anh đang hướng dẫn cho hơn 100 cơ sở nuôi nhím trong khu vực Tây Bắc, đồng thời là “giảng viên” cho rất nhiều hội thảo của Hội Nông dân các tỉnh, thành phía Bắc. Hàng ngày, anh còn phải trả lời rất nhiều thư của mọi người về kinh nghiệm chăm sóc nhím. “Đem chút hiểu biết của mình chia sẻ lại với người dân, giúp họ làm giàu quả là hạnh phúc”- anh bộc bạch. Cũng có rất nhiều người từ khắp mọi miền đất nước đã không quản ngại đường sá xa xôi tìm đến tận nhà để gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm nuôi nhím với anh.

Hôm chúng tôi đến trang trại của anh đã thấy có rất đông người, từ các tỉnh như: Cao Bằng, Lạng Sơn, Thái Bình, Thanh Hóa... đến tham quan học hỏi kinh nghiệm. Dù tất bật với rất nhiều công việc nhưng anh vẫn nhiệt tình hướng dẫn kỹ thuật cho mọi người. Ngay cả ông Nguyễn Lân Hùng, phụ trách chuyên mục “Bạn của nhà nông” trên Truyền hình Việt Nam cũng đã đến nhà anh Xôm để trao đổi, mạn đàm về cách nuôi nhím. Đến nay, anh không nhớ rõ đã hướng dẫn miễn phí giúp cho bao nhiêu người làm giàu mà chỉ nhớ rằng những chồng thư trả lời kinh nghiệm của mình đã cao quá đầu từ rất lâu rồi.

Khi chia tay chúng tôi, “vua nhím” Lò Văn Xôm tâm sự: “Hầu hết những người nuôi nhím như tôi đều có một trăn trở chung là, hiện nay Pháp lệnh bảo vệ động vật hoang dã đang là rào cản cho việc phát triển đàn nhím”. Hy vọng trong thời gian tới Nhà nước sẽ có một hành lang pháp lý, cho phép những người nuôi nhím được vận chuyển, mua bán, trao đổi và thậm chí giết mổ thì qui mô phát triển ngành chăn nuôi mới mẻ, kinh tế này mới có cơ hội phát triển, giúp người dân xóa đói, giảm nghèo.