Ngày thứ sáu 28/5/2010 tại thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai đã diễn ra phiên họp thường kỳ của ban Điều phối Phát triển ca cao VN (VCC) lần thứ 1 năm 2010. Cũng là phiên họp lần thứ 11 kể từ khi thành lập VCC (kể từ 2005, mỗi năm họp 2 lần vào thứ 6 cuối cùng của tháng 5 và tháng 11).
Ngày thứ sáu 28/5/2010 tại thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai đã diễn ra phiên họp thường kỳ của ban Điều phối Phát triển ca cao VN (VCC) lần thứ 1 năm 2010. Cũng là phiên họp lần thứ 11 kể từ khi thành lập VCC (kể từ 2005, mỗi năm họp 2 lần vào thứ 6 cuối cùng của tháng 5 và tháng 11). Tại phiên họp, các đại biểu đã nghe một số báo cáo về những nội dung như: Đánh giá kết quả sản xuất cacao VN (tính tháng 5/2010); Tóm tắt kết quả nghiên cứu về cacao ở ĐBSCL; Kết quả nghiên cứu cacao Tây Nguyên; Đánh giá các hoạt động của các dự án nước ngoài về cacao; Kết quả chuyển giao TBKT và khuyến nông về cây cacao; Hoạt động đào tạo và tóm tắt kết quả đoàn đi khảo sát cacao ở Ghana… Sau khi các đại biểu thảo luận và thống nhất, T.S Tống Khiêm – Trưởng ban VCC kết luận như sau: 1. Về sản xuất: Tính đến cuối tháng 5/2010, diện tích trồng cacao ở Việt Nam là trên 13.000 ha, trong đó khoảng 2.000ha trồng thuần (1.100 cây/ha) chủ yếu tập trung ở 2 tỉnh Đắk Lak, Đắk Nông và 10.300ha trồng xen (600 cây/ha) chủ yếu ở các vườn dừa, vườn cây ăn trái (ĐBCSL), vườn cây công nghiệp (Đông Nam bộ và Tây Nguyên). Diện tích ca cao cho thu hoạch khoảng 2.500 ha, năng suất bình quân trên 4 tạ/ha, sản lượng hạt khô đạt khoảng 1.500 tấn, chủ yếu phục vụ xuất khẩu 2. Về kinh doanh
Hiện nay công ty Cargill vẫn là đơn vị chủ lực mua hạt cacao, tiếp đó là Amajaro và Touton. Các công ty này tổ chức thu mua trực tiếp hoặc thông qua mạng lưới cộng tác viên nông dân. Một số công ty trong và ngoài nước khác cũng quan tâm đến sản phẩm cacao như VinaCacao, Vinamilk, Olam, , Mitsubishi, Dakman, Phạm Minh, Thảo Ly… Các công ty thu mua hạt hiện nay chủ yếu để xuất khẩu. Năm 2009, giá thu mua hạt cacao luôn ổn định và ở mức cao khoảng 50.000 – 60.000đ/kg hạt khô. Nhiều điểm sơ chế và thu mua hạt cacao (trái tươi và hạt khô) phát triển nhanh chóng tại các vùng trồng cacao. Một số ít doanh nghiệp và hộ trồng cacao đang bắt đầu sản xuất một số sản phẩm từ hạt cacao như bột cacao, rượu, kẹo socola, bánh… Một số công ty thu mua, rang xay, chế biến cacao lớn trên thế giới đang rất quan tâm tới ca cao Việt Nam như: Hà Lan, Nhật, Mỹ, Malayssia… 3. Về nghiên cứu Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên (Viện KHKTNLNTN) là đơn vị được Bộ NN&PTNT giao nhiệm vụ nghiên cứu cây cacao về các lĩnh vực chọn tạo, nhân giống, kỹ thuật canh tác và lên men hạt. Về thu thập, nhập nội giống, giai đoạn 1997-2010, Viện đã phối hợp với nhiều chương trình, dự án để tạo nguồn di truyền cacao. Tính đến nay đã có 170 kiểu di truyền đang được lưu giữ. Về chọn lọc dòng vô tính trong nước thu thập được 5 cây đầu dòng (TC5, TC7, TC11, TC12 và TC13) và khảo nghiệm, tuyển chọn, giới thiệu các dòng thương mại nhập nội ưu tú cho sản xuất, đó là các dòng TD2, TD3, TD5, TD6, TD8 và TD10. Về chọn lọc hữu tính: qua khảo nghiệm, đánh giá tính thích ứng của các đời con đã chọn ra được 5 con lai năng suất >1,5 tấn hạt khô/ha đó là các con lai: NA34x UIT1; NA32xSCA12; PA156xSCA9; NA32xPA35. Viện KHKTNLNTN cũng đã xây dựng quy trình kỹ thuật nhân giống bằng phương pháp ghép và quy trình kỹ thuật canh tác và quản lý sâu bệnh hại cho cây cacao. 4. Về các dự án phối hợp Hiện tại, ở Việt Nam có một số dự án đang hoạt động liên quan đến lĩnh vực ca cao như: - Dự án của ACDI/VOCA – Success Alliance với các hoạt động tập trung công tác đào tạo tập huấn viên, nông dân (1640 lượt người ở Daklak, Lâm Đồng), tổ chức thành lập các câu lạc bộ cacao (41 câu lạc bộ) và tham gia phát triển diện tích sản xuất (dự kiến 2010, diện tích ca cao là 425 ha). - Dự án Helvitas – Thụy Sỹ (kết hợp với ĐH Nông Lâm) thực hiện chương trình hỗ trợ và giám sát 21 điểm trình diễn: 11 tại Tiền Giang và 10 tại Bến Tre. Huấn luyện 200 hộ nông dân sản xuất ca cao hữu cơ và thành lập 8 câu lạc bộ cacao hữu cơ ở Tiền Giang - Tổ chức SNV – Hà Lan đã tài trợ chuyến tham quan Ghana cho 02 thành viên của Bộ NN&PTNT, tổ chức 1 số hội thảo về lộ trình phát triển cacao Việt Nam được đề xuất trong quý IV năm 2010. - Roots of Peace đã chính thức nhận được giấy đăng ký hoạt động và sẽ bắt đầu các hoạt động của dự án tại Bình Phước. - WCF tiếp tục nghiên cứu phơi hạt thông qua hệ thống sấy trong mùa mưa...và 1 số biện pháp canh tác, BVTV, chọn lọc giống và lên men. - WWF vẫn tiếp tục thực hiện các hoạt động của dự án trống cacao bền vững dưới tán rừng tại Lâm Đồng. 5. Về công tác khuyến nông - Từ năm 2006-2010: Trung tâm Khuyến nông Khuyến ngư đã phối hợp với các địa phương triển khai được: gần 1.000 ha, với tổng kinh phí là: 4.466 triệu đồng xây dựng mô hình trồng thâm canh ca cao (kinh phí khuyến nông dành cho mô hình thâm canh ca cao ngày càng tăng (cụ thể năm 2009: 1,2 tỷ đồng; năm 2010 là 2,170 tỷ đồng). - Mô hình trồng thâm canh ca cao đã giúp cho người nông dân làm quen với sản xuất ca cao tiên tiến (giống mới , thâm canh tổng hợp, tưới nước tiết kiệm, sử dụng phân bón sinh học....) nhằm nâng cao năng suất, chất lượng. Năng suất bình quân của mô hình trình diễn ở tuổi 4-5 đạt 2 tấn hạt/ha có nơi đạt 2,5 tấn hạt/ha (Bù Đăng, Bình Phước). Thậm chí có mô hình đạt 3,5-4 tấn/ha như ở Bến tre. Mô hình ca cao hữu cơ ở Bà Rịa Vũng Tàu không có dư lượng thuốc BVTV (trung tâm Kiểm định phân tích chất lượng vùng 3 của Bộ KHCN tai TP. HCM) - Đào tạo, huấn luyện khuyến nông: huấn luyện cho khoảng 7.500 lượt người về kỹ thuật trồng thâm canh cây ca cao. Tổ chức diễn đàn Khuyến nông @ Nông nghiệp về ca cao tại Bến Tre; Ca cao xen trong vườn điều tại Bình Phước. -Thông tin tuyên truyền: Đã hoàn thiện nội dung cuốn sách kỹ thuật trồng cây ca cao và đã phát hành 1.200 cuốn sách trồng thâm canh ca cao đến các tỉnh có trồng ca cao. Năm 2011 sẽ tiếp tục phát hành 1.000 cuốn nữa. Thiết lập trên trang web “Khuyến nông VN” chuyên mục ca cao Việt Nam nhằm cập nhật thông về kỹ thuật, kinh tế, giá cả ca cao trên thế giới (nguồn WCF) cũng như trong nước (nguồn từ các công ty thu mua). 6. Công tác đào tạo Trường Đại học Nông lâm Tp HCM đã tiến hành nhiều hoạt động nghiên cứu, nhập nội, tuyển chọn, khảo sát các giống mới. Tiến hành điều tra chất lượng biến động theo mùa và theo vùng (đang xây dựng bản đồ chất lượng). Nghiên cứu các vấn đề phòng trừ sâu bệnh, dinh dưỡng, công thức bón phân, phối hợp với các đơn vị để tiến hành nghiên cứu như: Viện KH Nông lâm Tây Nguyên, Trường Đại học Cần Thơ, Đại học Bách Khoa, Viện Di truyền (đề tài chuyển gen...), Viện BVTV 7. Những vấn đề làm được và chưa làm được của VCC kể từ 11/2009 đến 5/2010 a/- Những việc làm được Nhìn chung đã thực hiện được các việc đề ra của phiên họp trước: - Cập nhật thông tin về phát triển cc trong và ngoài nước (1 số nước chính phát triển cc) - Cơ bản cập nhật thông tin về hoạt động của các doanh nghiệp có liên quan đến cc tại VN - Cập nhật được các hoạt động của các dự án có liên quan đến cc - Thường xuyên hoàn thiện, củng cố tổ chức VCC - Kịp thời tư vấn và chỉ đạo kĩ thuật cho sản xuất (1 số vườn cc ở Daklak có tình trạng phát triển quá mức về sinh trưởng so với PT sinh thực, kĩ thuật chăm sóc cây cc thời kì thu hoạch ở Bến tre, Vũng tàu...) - Kịp thời phát hiện và ngăn chặn tình trạng thu mua bất chấp chất lượng của 1 số công ti (mua cc khong lên men hoặc lên men it. Thu mua quả xanh...) b/- Những việc chưa làm được - Thành lập hiệp hội cacao (chưa có lộ trình cụ thể để thực hiện) - Bản tin cacao chưa thực hiện được, đang sử dụng chuyên mục trên trang Web KN Việt Nam - Chưa tuyển được nhân sự có tiếng Anh tốt chuyên cho các công tác hoạt động của VCC - Tiểu Ban tài chính của VCC đã được thành lập nhưng chưa đi vào khuôn khổ hoạt động - Tiểu Ban thư ký tuy có đông thành viên nhưng hoạt động chưa đều, chưa có sự phân công cụ thể rõ ràng. 8. Những vấn đề nổi cộm và kiến nghị a. Vấn đề nổi cộm - Hiện nay có hiện tượng một số công ty thu mua trái xanh, dẫn đến chất lượng hạt cacao không đạt tiêu chuẩn. + Vì vậy đề nghị các doanh nghiệp chỉ thu mua những cacao chín, đạt chất lượng + Yêu cầu tăng cường công tác quản lý nông nghiệp + Các doanh nghiệp cho rằng chỉ có Hiệp hội CC mới có thể ngăn chặn tình trạng tranh mua, tranh bán hoặc vấn đề khác... trong kinh doanh. - Kinh phí cho nghiên cứu còn hạn chế nên hiệu quả chưa cao, + Đề nghị tăng kinh phí nghiên cứu, + Công nhận một số giống, qui trình kĩ thuật cacao mới - Củng cố lại VCC và Tiểu Ban tài chính. Xây dựng quy chế hội viên cho các đơn vị quan tâm đến VCC - Họp lại Tiểu Ban tài chính để tìm kiếm các nguồn lực phục vụ sự nghiệp phát triển cacao. Ngoài phiên họp hàng năm 2 lần, cần có thêm các cuộc họp chuyên đề để kịp thời xử lí các vấn đề đột xuất b. Đề nghị Bộ NN&PTNT - Sớm thành lập Hiệp hội Cacao Việt Nam để điều phối hiệu quả hơn nữa các hoạt động về phát triển cacao trong cả nước. Dự định hoàn thành thành lập Hiệp hội vào cuối năm 2010.
- Đề nghị Lãnh đạo Bộ quan tâm hơn nữa và bố trí tham dự phiên họp hàng năm của VCC. 9. Một số thông tin về chuyến đi Ghana từ 9-19/5/2010 a/ - Thành phần đoàn : 8 người (2 Cục Trồng trọt, 1 TTKNQG, 6 thuộc ACDIVOCA) b/ - Mục đích: Học tập kinh nghiệm quản lí chất lượng ca cao, tìm hiểu kinh nghiệm sản xuất và tổ chức xuất khẩu ca cao c/ - Kết quả thu nhận: - Ghana có diện tích khoảng 238.500km2, chia làm 10 vùng, trong đó có 6 vùng phía Tây và phía Nam trồng ca cao. Diện tích trồng ca cao 1,6 triệu ha, đứng thứ hai thế giới, sau đất nước Cot’divoir. - Cacao đạt sản lượng 710.000 tấn/năm (2009), trong đó sản lượng xuất khẩu đạt 70%, chiếm hơn 10% (1,46 tỉ USD) thu nhập của cả nước. Chất lượng ca cao hàng đầu thế giới. - Quản lí toàn diện về phát triển ca cao (từ tổ chức sản xuất đến thu mua xuất khẩu) đều do Uỷ ban Cacao Ghana điều hành (Ghana Cocoa Board-GCB). GCB do Bộ trưởng Bộ Tài chính quyết định thành lập, có 4,800 nhân viên hoạt động trên tất cả các vùng trồng ca cao. - GCB có các hoạt động chính: nghiên cứu, sản xuất giống (chủ yếu là trồng thực sinh, hạt lai, nhà nước bao cấp phát cho dân), quản lý chất lượng, xuất khẩu. - Ở Ghana có 16 công ty chủ yếu nước ngoài thu mua cacao từ nông dân và phải bán lại cho GCB theo tiểu chuẩn định sẵn, GCB trực tiếp xuất khẩu. Chính phủ hỗ trợ các doanh nghiệp thu mua vay tiền với lãi xuất 18% so với bình thường là 30% (vì tiền Ghana cực kì mất giá, năm 2009 vừa đổi tiền, thông thường vài năm đổi tiền 1 lần), nông dân được nhận tiền sau 60 ngày bán sản phẩm. - Quản lí chất lượng: có hệ thống thu mua và quản lí chất lượng tới từng bao đóng gói ca cao Nhóm nông dân trồng ca cao (phải lên men 100%) – Nhân viên thu mua của các công ty (có bao gai chuyên dụng, đánh mã số nhân viên, mã số nông dân. Nhân viên hưởng lương theo tỉ lệ thu mua) - Trạm thu mua (ở đây có nhân viên thanh tra của GCB sau khi kiểm tra đánh mã số, kẹp chì từng bao, nếu kiểm tra không đạt thì cho tái chế) – các kho tại cảng (tiếp tục xử lí côn trùng và kiểm tra chất lượng nếu không đạt là huỷ trước khi cho lên tàu xuất khẩu). Cở sở hạ tầng cho xuất khẩu khá hiện đại: có xe vận tải chuyên chở vào thời vụ (vệ sinh theo tiêu chuẩn...) có kho chứa, cảng xuất khẩu được trang bị hiện đại và rộng lớn. Bài học Việt Nam – Ghana - Điều kiện tự nhiên của Ghana ủng hộ cacao phát triển, diện tích đất trồng ca cao còn nhiều - Kỹ thuật: kém xa Việt Nam, hệ thống khuyến nông không phát triển để hỗ trợ nông dân, - Con người + Trình độ: thấp + Tập quán: canh tác lạc hậu - Hệ thống chính trị: không ổn định - Hệ thống quản lý chất lượng: VN cần học tập Thời gian và địa điểm của Hội nghị VCC lần 2 năm 2010
Thời gian: Thứ sáu ngày 26 tháng 11 năm 2010
Địa điểm: Tp Đà Lạt – Tỉnh Lâm Đồng
|