vi-VNen-US


Luật Nông trại Mỹ không tác động ngay tới xuất khẩu cá tra
Updated at:  08:00 28/03/2014

Việc Tổng thống Mỹ đã ký quyết định thông qua Luật Nông trại Mỹ ngày 07/02/2014 vừa qua đã có những nội dung khiến nhiều doanh nghiệp (DN) sản xuất chế biến cá tra Việt Nam lo lắng. Tuy nhiên, các chuyên gia khẳng định, luật này sẽ chưa tác động đến xuất khẩu (XK) cá tra vào Mỹ trong năm nay, Việt Nam vẫn còn thời gian và cơ hội để tham gia kiến nghị việc thực thi luật này theo hướng ít bất lợi cho mình.

 

Luật Nông trại

 

Luật Nông trại 2008 (Farm Bill 2008) của Mỹ mang số hiệu H.R. 6124 còn có tên là “Luật về Thức ăn, Bảo tồn, và Năng lượng năm 2008” (Food, Conservation, and Energy Act of 2008).

 

Luật H.R. 6124 đã trải qua một quá trình tranh luận, dự thảo kéo dài gần 2 năm trong Quốc hội và chính quyền Mỹ, được Quốc hội Mỹ thông qua vào đầu tháng 6/2008, sau đó đã bị Tổng thống Mỹ phủ quyết vì lý do Luật duy trì những khoản trợ cấp và chi tiêu bất hợp lý. Tuy nhiên, luật này lại được Quốc hội Mỹ bỏ phiếu vượt qua quyền phủ quyết của Tổng thống để trở thành Luật công số 110-246 vào ngày 18/6/2008.

 

Đây là một bộ luật lớn dài gần 700 trang, gồm 15 Chương với hơn 600 Mục. Mỗi Chương quy định về một mảng vấn đề khác nhau, như các chương trình hàng hóa, dinh dưỡng, nghiên cứu, tín dụng, bảo tồn, thương mại, lâm nghiệp, năng lượng và nhiều vấn đề khác.

 

Luật Nông trại 2008 của Mỹ là tích hợp, sự sửa đổi, bổ sung các luật nhỏ như Luật An ninh Lương thực, Luật Lương thực vì hòa bình, Luật Thương mại Nông nghiệp 1978, Luật Lương thực vì sự tiến bộ năm 1985, Luật An ninh và đầu tư Nông nghiệp 2002, Luật Lương thực, Nông nghiệp, Bảo tồn và Thương mại năm 1990, Luật Thuế quan năm 1930... Có thể nói đây là một bộ luật có phạm vi rộng và toàn diện, bao trùm nhiều lĩnh vực nhằm thúc đẩy, phát triển và bảo vệ nền nông nghiệp của Mỹ.

 

Trong đó, có một điều khoản gây khó cho cá tra Việt Nam, đó là chuyển chức năng giám sát cá da trơn từ Cục Quản lý Dược phẩm và Thực phẩm Mỹ (FDA) sang Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA). Mục đích nhằm bắt cá da trơn NK từ các nước cũng phải chịu sự kiểm soát chặt chẽ của USDA. Theo đó, tất cả bộ Siluriformes (cá da trơn) bao gồm cả 2 chi Ictalurus (loài cá nheo có nguồn gốc Bắc Mỹ) và Pangasius (loài cá tra của Việt Nam). NK từ nước ngoài vào Mỹ phải chịu sự kiểm soát và tuân thủ các quy định đối với toàn bộ chuỗi sản xuất từ nuôi, vận chuyển đến chế biến, kể cả yêu cầu về ghi nhãn, mạng lưới phòng kiểm nghiệm thú y quốc gia, và nhất là điều kiện công nhận quốc gia theo chương trình đánh giá tương đương như với sản phẩm thịt được phép NK vào Hoa Kỳ.

 

Ngày 07/02/2014, Tổng thống Barack Obama đã ký ban hành chính thức Luật Nông trại 2014 (Farm Bill - H.R. 6124) sau khi đã được cả Thượng viện và Hạ viện Mỹ thông qua.

 

Cá tra và sự tráo trở “định nghĩa” ở Mỹ

 

Có thể nhận thấy, sự thành công của cá tra Việt Nam tại Mỹ những năm gần đây đã làm cho ngành sản xuất cá nheo nội địa Mỹ trở nên sa sút. Để bảo vệ ngành nuôi cá nheo trong nước, dưới sự vận động liên tục của Hiệp hội Chủ trại Cá nheo Mỹ (CFA), năm 2001 Quốc hội Mỹ đã thông qua Luật An ninh Trang trại và Đầu tư Nông thôn (HR 2646), giới hạn việc sử dụng tên “catfish” chỉ dành cho cá da trơn thuộc họ Ictalurus được nuôi ở Mỹ. Họ cho rằng cá tra Việt Nam không phải là “catfish”. Bởi thế, các DN Việt Nam buộc phải lấy tên khoa học Pangasius để xây dựng lại thương hiệu từ đầu. Và phía Mỹ đã bắt buộc phải dùng đến vũ khí cuối cùng: kiện chống bán phá giá phile cá tra NK vào Mỹ! Vụ kiện đã kéo dài từ tháng 6/2002 đến nay.

 

Mặc dù phía Việt Nam không thắng, có một kết quả mà CFA không mong đợiđó là sự “nổi tiếng” của cá tra Việt Nam, không chỉ ở thị trường Mỹ mà còn trên toàn thế giới, do chính sự áp đặt vô lý từ phía Mỹ. Nhờ sự "quảng cáo không công" này của Mỹ, cá tra đã có cơ hội vươn tới những thị trường rộng lớn khác như Châu Âu, Châu Úc, Nga, Đông Âu, Mỹ Latinh, Châu Phi... Các nhà sản xuất Việt Nam cũng đã có cơ hội để đa dạng hóa sản phẩm cá tra mang thương hiệu “Pangasius” của mình. Đến nay, dù vấp phải nhiều rào cản từ thị trường Mỹ, sản lượng và kim ngạch XK cá tra vào thị trường Mỹ đều tăng hàng năm.

 

CFA có lẽ đã tự nhận thấy sự bất lực và vô dụng của các biện pháp trên trước sự bứt phá quá nhanh và quá mạnh của cá tra Việt Nam vào thị trường Mỹ khiến họ đã thất bại lại càng thất bại thê thảm hơn. Vì thế, mới đây trong một động thái được xem như là tự bôi xấu mặt mình, CFA đã buộc phải quay ngược lại, triển khai chiến dịch vận động hành lang nhằm công nhận cá tra NK từ Việt Nam chính là cá da trơn “catfish”, để họ được bảo vệ bằng cơ chế thanh tra - kiểm tra mới, khắt khe hơn và hết sức gắt gao của USDA theo Luật Nông trại vừa được Tổng thống Mỹ ký ban hành.

 

Đây là một sự vô lý khó chấp nhận. Nếu như việc “định nghĩa lại” cá da trơn như vậy được thông qua thì đây rõ ràng là một sự thay đổi luật pháp rất tùy tiện, chỉ để phục vụ cho lợi ích riêng của các nhà sản xuất nội địa Mỹ. Đó có phải chính là “tự do thương mại và công bằng trong cạnh tranh” mà nước Mỹ thường hay rao giảng?

 

Thượng nghị sĩ Mỹ, ông John McCain chỉ trích Chương trình thanh tra cá da trơn của USDA

 

Không có tác động tức thời

 

Theo luật sư Andrew B.Schroth, thuộc hãng luật GDLSK hiện đang hỗ trợ các DN cá tra Việt Nam theo đuổi vụ kiện chống bán phá giá tại Mỹ, Luật Nông trại tuy đã được ký ban hành, nhưng những quy định mới về thanh kiểm tra đối với cá da trơn chưa có tác động gay đến XK cá tra, bởi đến nay vẫn đang trong tiến trình xây dựng, chưa hoàn tất.

 

Theo yêu cầu của Quốc hội Mỹ, trong vòng 60 ngày sau khi Tổng thống Mỹ ký ban hành Luật Nông trại, USDA sẽ phải công bố các quy định của luật để thực thi. Như vậy, USDA sẽ cần có thời gian để xây dựng và công bố các quy định của Luật Nông trại mới. Đồng thời, để tránh trùng lặp trong thực thi với việc điều chuyển Chương trình Giám sát cá da trơn từ FDA về cho USDA, hai cơ quan này sẽ phải làm việc và phân chia công việc cụ thể giữa FDA và Cục An toàn giám định thực phẩm (FSIS) thuộc USDA. Thực tế, từ trước đến nay USDA chỉ quản lý NK các sản phẩm thịt gia súc, gia cầm, mà chưa có kinh nghiệm đối với các sản phẩm thủy sản, nên việc nhận chuyển giao từ FDA cũng sẽ mất khá nhiều thời gian. Chính vì vậy, trong năm 2014, XK cá tra Việt Nam sang Mỹ sẽ chưa bị ảnh hưởng.

 

Bên cạnh đó, để thực thi các điều khoản của Luật Nông trại, USDA còn phải tổ chức họp với Văn phòng Giám sát Ngân sách của Nhà trắng có sự tham gia của các cơ quan liên quan như Đại diện Thương mại Mỹ (USTR), Bộ Thương mại (DOC), Văn phòng Nhà trắng,… để yêu cầu thông qua ngân sách cho việc thực thi các chương trình của Luật Nông trại trong đó có Chương trình Giám sát cá da trơn.

 

Theo đó, việc thực thi luật này sẽ phụ thuộc rất nhiều vào Dự toán Ngân sách 2015 do Tổng thống Mỹ ban hành. Trước đây Tổng thống Mỹ đã ban hành Dự toán Ngân sách 2014 và đã kiên quyết loại bỏ những chương trình trùng lặp gây lãng phí như Chương trình Giám sát cá da trơn, vì vậy, rất có thể trong Dự toán Ngân sách 2015, Tổng thống Mỹ cũng sẽ không duyệt cấp ngân sách cho Chương trình Giám sát cá da trơn.

 

Mặt khác, theo luật sư Andrew B.Schroth, Việt Nam vẫn còn thời gian và cơ hội để vận động USDA không định nghĩa lại về “catfish”, loại bỏ hoàn toàn cá tra ra khỏi Chương trình Giám sát cá da trơn thông qua các kênh ngoại giao, tác động đến các đối tác Mỹ (như nhà NK, nhà cung cấp thiết bị), các hiệp hội ngành hàng của Mỹ và người tiêu dùng ở Mỹ…

 

Thậm chí, nếu Chương trình Giám sát cá da trơn của USDA được triển khai và gây khó khăn cho cá tra, Việt Nam hoàn toàn có thể sử dụng cơ chế của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) để xem xét khởi kiện hủy bỏ chương trình này.

 

“Luật nông trại của Mỹ vi phạm 6 đến 7 điều trong Hiệp định của WTO về các biện pháp kiểm dịch động thực vật như: che dấu hạn chế thương mại, biện pháp hạn chế thương mại tùy tiện, phi lý…”- luật sư Andrew B.Schroth khẳng định.

 

(Theo vietfish.org)

 


Visitors:
36813097

 

Detail

 

 

 

 

 

 

© Copyright NATIONAL CENTER FOR EXTENSION
License No. 194/GP-BC the Ministry of Culture - Information on 10-7-2006
Address: No. 16 Thuy Khue Street, Tay Ho district, Hanoi  Email: tthlknqg@gmail.com

Website best viewed in resolution: 1024x786 pixels

Developed by: NEVICO