vi-VN  English (United States)


Quảng Trị: Mô hình trồng rừng thâm canh cây Bời lời đỏ và những kinh nghiệm từ thực tiễn
Cập nhật lúc:  10:01 14/05/2012


Từ năm 2009 – 2011, Trung tâm Khuyến nông – Khuyến ngư Quảng Trị đã triển khai mô hình trồng rừng thâm canh cây Bời lời đỏ tại 2 huyện Đakrông và Hướng Hóa (Quảng Trị), với diện tích 32,5ha. Mô hình được bố trí trồng trong các nương rẫy đang được canh tác lúa, ngô, sắn, chuối, nương rẫy bỏ hoang và vườn hộ gia đình của bà con nông dân miền núi.

Vì vậy, bà con nông dân vẫn có thể tận dụng đất đai để canh tác các loài cây nông nghiệp truyền thống theo phương thức nông lâm kết hợp ở những năm đầu, vừa đảm bảo thu nhập vừa tạo bóng che cho cây đến khi rừng Bời lời khép tán.

Mô hình đã tiến hành xử lý thực bì vào đầu tháng 7/2009 tại Hướng Hóa và tháng 9/2009 tại Đakrông là thời điểm bắt đầu có mưa ở 2 huyện này nhằm tránh hiện tượng cháy xảy ra. Có thể xử lý thực bì toàn diện bằng cách đốt sạch trước khi làm đất từ 15 - 20 ngày tại các vùng trồng tập trung hoặc xử lý cục bộ theo băng, theo đám tại các điểm trồng dưới tán, trồng xen với các loài cây nông nghiệp trong nương rẫy.

Mật độ trồng 1.660 cây/ha. Cây cách cây 2m, hàng cách hàng 3m.

Khâu làm đất, chủ yếu bằng thủ công. Cuốc hố trước khi trồng 1 tháng. Kích thước hố đào: 40 x 40 x 40 (cm). Hoàn thành công việc bón phân lót, trộn đảo và lấp hố trước lúc trồng cây ít nhất là 7 - 10 ngày. Lượng phân bón: 0,15kg NPK/hố. Tiêu chuẩn cây con: cây con trong túi bầu kích thước 8 x 14cm, đạt tuổi vườn ươm 5 - 8 tháng tuổi, D00 >= 0,2cm, Hvn >= 25cm, có hệ rễ phát triển tốt đều, không bị sâu bệnh hại di truyền hay tổn thương cơ giới. Chọn những ngày râm mát để trồng cây. Trước khi trồng cần rạch bỏ túi bầu và trồng cây trên những hố đã được đào sẵn. Phương thức trồng theo hình nanh sấu. ,Trong quá trình chăm sóc, vào vụ xuân và vụ thu hàng năm, tiến hành phát thực bì, trồng dặm, dẫy cỏ, xới xáo, vun gốc, tủ gốc cho cây với đường kính 0,8 – 1,0m. Khi cây Bời lời phát triển cao, cắt bỏ các cành nhánh không cần thiết.

Qua 3 năm thực hiện, đến thời điểm hiện nay, cây tròn 2 tuổi và đạt các yêu cầu đề ra, chiều cao bình quân 1,5m (những cây cao nhất đạt 2,4m), đường kính gốc từ 3 - 5cm, cây có hình thái đẹp, phân cành đồng đều, tỷ lệ sống đạt trên 90%.

Theo đánh giá, các điểm bố trí mô hình có các tán cây che bóng, sau khi canh tác cây nông nghiệp có thực hiện biện pháp ủ gốc cho cây, các điểm bố trí tại các sườn đồi có hướng khuất gió tạo điều kiện cho cây sinh trưởng phát triển tốt.

Bài học kinh nghiệm từ mô hình

+ Thời vụ trồng: từ giữa tháng 7 đến tháng 10 hàng năm.

+ Lúc còn nhỏ, cây Bời lời đỏ là cây ưa bóng, do đó trong quá trình phát dọn thực bì thì cách tốt nhất là xử lý thực bì theo băng và cần chừa lại các cây lâm nghiệp hiện có trên vùng đất để làm cây che bóng, với độ che phủ từ 30 - 40% là tốt nhất (tuỳ theo điều kiện thực tế của hiện trạng rừng và đất rừng). Sự ảnh hưởng của gió ở các đồi cao cũng làm ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của cây trồng, vì vậy cần bố trí trồng tại các sườn đồi khuất gió, hoặc phải có các rừng cây chắn gió.

+ Đối với lô trồng là đất trồng cây nông nghiệp ngắn ngày như ngô, sắn và lúa rẫy thì trong quá trình làm đất trồng cây nông nghiệp, chúng ta phải thiết kế trồng cây làm sao cho khoảng trống chừa lại trồng cây Bời lời khoảng 40 - 50cm (nhất là rẫy trồng lúa) đảm bảo cho việc vận chuyển vật tư, giống cây và công tác đào hố trồng cây không ảnh hưởng đến các loài cây nông nghiệp mà vẫn đảm bảo có đủ độ che phủ giúp cây Bời lời phục hồi và phát triển tốt.

Chú ý, sau khi thu hoạch các sản phẩm nông nghiệp thì chúng ta tận dụng các chất hữu cơ, thân xác các sản phẩm nông nghiệp để tủ gốc cho cây. Trong quá trình dọn nương, rẫy chuẩn bị cho vụ trồng kế tiếp không nên đốt vì trong thân và lá cây Bời lời có chứa chất dầu nên rất dễ cháy và khô dẫn đến cây chết. Một ví dụ điển hình, một số hộ ở thôn kinh tế mới xã Tà Rụt, cây từ khi trồng đến thời điểm kiểm tra là 2 tháng, cây đã phục hồi và đang phát triển rất nhanh, tỷ lệ sống đạt từ 90 – 92%. Tuy nhiên, đến tháng 11-12 bà con dọn rẫy do không tủ gốc hoặc đốt cháy lây lan làm cây chết nhiều, số lượng cây còn lại chỉ đạt khoảng 50%, cây phát triển chậm lại.

+ Đặc biệt khuyến khích bà con nên trồng xen Bời lời với cây chuối, cứ 2 hàng cây Bời lời thì xen 1 hàng chuối. Yêu cầu cây chuối phải là các cây lớn đã có tán che thì bố trí trồng cây Bời lời mới có hiệu quả. Sau 3 - 4 năm, khi cây Bời lời đã lớn thì ta tỉa dần chuối hoặc phá chuối để cây Bời lời phát triển. Thực tế cho thấy tại thôn A Pun xã Tà Rụt, 1 lô tại Thị trấn Lao Bảo trồng xen dưới vườn chuối, tỷ lệ sống của cây trồng rất cao, trên 95%, cây sinh trưởng phát triển tốt quanh năm.

+ Sự sát sao của cán bộ chỉ đạo, cán bộ kỹ thuật cũng là một yếu tố quan trọng quyết định sự thành công mô hình. Các điểm triển khai mô hình phần lớn với đối tượng là người đồng bào dân tộc, việc tiếp thu các khoa học kỹ thuật còn hạn chế. Vì vậy, ngoài tập huấn kỹ thuật, kiểm tra chỉ đạo theo định kỳ các bước công việc thì biện pháp “cầm tay chỉ việc” cũng là một yêu cầu bắt buộc cán bộ chỉ đạo phải thực hiện một cách thường xuyên, liên tục.

Thành công bước đầu của mô hình đã cho thấy, cây Bời lời đỏ phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng ở Quảng Trị, đặc biệt thích hợp trồng tại tiểu vùng khí hậu địa bàn Hướng Hoá và một phần địa bàn huyện ĐaKrông. Sản phẩm chính là vỏ cây, người dân có thể khai thác vỏ tại rừng, rồi chuyển về để nhập nguyên liệu cho các đầu mối tiêu thụ. Vì vậy cần nhân mô hình trồng rừng thâm canh cây Bời lời đỏ ra diện rộng, góp phần tăng nguồn thu nhập, ổn định cuộc sống cho bà con vùng miền núi tại địa phương.

Bời lời đỏ là cây gỗ có thân thẳng, tán gọn, ít cành, cao 30 - 35m, đường kính từ 40 - 60cm. Bời lời mọc nhiều trong các cánh rừng tự nhiên từ Quảng Trị đến các tỉnh Tây Nguyên. Tại huyện Hướng Hoá cây Bời lời tự nhiên tái sinh rãi rác trên đất nương rẫy của một số hộ gia đình. Có khả năng tái sinh bằng chồi và bằng hạt mạnh ở những nơi đầy đủ ánh sáng. Là loài cây ưa sáng, trong thời gian 3 năm đầu cây Bời lời thích hợp với điều kiện có độ che bóng 30 – 40%. Sản phẩm khai thác từ cây Bời lời đỏ là vỏ cây dành cho xuất khẩu và tận thu gỗ. Chu kỳ kinh doanh trong vòng 7 đến 10 năm. Gỗ cây Bời lời có thể làm đồ gia dụng, nguyên liệu giấy.

Phan Ngọc Đồng - TTKNKN Quảng Trị

Số lượt truy cập:
36632187

 

 

 

 

 

 

© Copyright NATIONAL CENTER FOR EXTENSION
License No. 194/GP-BC the Ministry of Culture - Information on 10-7-2006
Address: No. 16 Thuy Khue Street, Tay Ho district, Hanoi  Email: tthlknqg@gmail.com

Website best viewed in resolution: 1024x786 pixels

Developed by: NEVICO